Λεξικό ποδοσφαίρου

Ένα πολύγλωσσο λεξικό ποδοσφαίρου που εξηγεί τους κανόνες, τις θέσεις και την τακτική που θα ακούσεις σε όλο το Παγκόσμιο Κύπελλο FIFA 2026.

Περίπου 50 βασικοί ποδοσφαιρικοί όροι — από το οφσάιντ και τις καθυστερήσεις μέχρι το VAR και τον κανόνα του εκτός έδρας γκολ — με ορισμούς στη γλώσσα σου και παραπομπές ανάμεσα στις εκδόσεις του παιχνιδιού.

Α

Αγώνας-κορυφή: Ο κορυφαίος αγώνας ανάμεσα σε δύο μεγάλες ομάδες, προγραμματισμένος για να προσελκύσει το μεγαλύτερο κοινό.
Αναμενόμενα γκολ (xG): Στατιστικός δείκτης που εκτιμά την πιθανότητα ένα σουτ να γίνει γκολ, από 0 έως 1, με βάση παράγοντες όπως η απόσταση, η γωνία και το είδος του σουτ.
Αναπληρωματικός: Παίκτης που περιλαμβάνεται στην αποστολή του αγώνα αλλά ξεκινά από τον πάγκο. Κάθε ομάδα μπορεί να κάνει έως πέντε αλλαγές σε τρία διαστήματα, συν μία αλλαγή λόγω διάσεισης.
Ανέπαφη εστία: Αγώνας στον οποίο ένας τερματοφύλακας ή μια ομάδα δεν δέχεται κανένα γκολ.
Αποστολή αγώνα: Η λίστα των παικτών που μπορούν να αγωνιστούν — ενδεκάδα και αναπληρωματικοί — και έχουν δηλωθεί για έναν συγκεκριμένο αγώνα.
Αρχηγός: Ο ηγέτης της ομάδας μέσα στο γήπεδο, που ξεχωρίζει από το περιβραχιόνιο· παραδοσιακά κάνει τη στρίψη του νομίσματος και επικοινωνεί με τον διαιτητή.
Αυτογκόλ: Γκολ που μπαίνει στην εστία της ομάδας που άγγιξε τελευταία την μπάλα πριν περάσει τη γραμμή· καταγράφεται ως γκολ κατά αυτής της ομάδας.

Γ

Γουίνγκμπακ: Πλάγιος παίκτης σε σύστημα με τρεις στόπερ, που επιτίθεται από την πτέρυγα και γυρίζει πίσω για να αμυνθεί.

Δ

Δεύτερη κίτρινη κάρτα: Δεύτερη παράβαση που τιμωρείται με κίτρινη στον ίδιο αγώνα. Ο διαιτητής δείχνει δεύτερη κίτρινη και μετά κόκκινη, αποβάλλοντας τον παίκτη.
Διαδικασία πέναλτι: Διαδικασία για τη λύση της ισοπαλίας μετά το τέλος της παράτασης στους νοκ άουτ αγώνες· οι ομάδες εκτελούν εναλλάξ από την άσπρη βούλα.
Δοπιέτα: Δύο γκολ από τον ίδιο παίκτη στον ίδιο αγώνα.

Ι

Ισοπαλία / κλήρωση: (1) Αγώνας που τελειώνει με τις δύο ομάδες ισόπαλες στο σκορ. (2) Η τελετή που κατανέμει τις ομάδες σε ομίλους πριν από τη διοργάνωση.

Κ

Καθυστερήσεις: Επιπλέον λεπτά που παίζονται στο τέλος κάθε ημιχρόνου για να αναπληρωθούν οι διακοπές, όπως τραυματισμοί, αλλαγές και καθυστέρηση του παιχνιδιού.
Καθυστερήσεις (τραυματισμών): Συνώνυμο του χρόνου καθυστερήσεων· τα λεπτά που προσθέτει ο διαιτητής στο τέλος κάθε ημιχρόνου για να αναπληρωθούν οι διακοπές.
Κανόνας του εκτός έδρας γκολ: Ιστορικό κριτήριο που μετρούσε τα εκτός έδρας γκολ ως πιο πολύτιμα σε διπλούς αγώνες. Καταργήθηκε από την UEFA το 2021 και δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ στο Μουντιάλ, όπου τα νοκ άουτ είναι μονοί αγώνες.
Κατάταξη FIFA: Μηνιαία κατάταξη των εθνικών ομάδων με βάση τα αποτελέσματα, με συντελεστές για τη σημασία του αγώνα και τη δύναμη του αντιπάλου.
Κίτρινη κάρτα: Πειθαρχική προειδοποίηση που δείχνει ο διαιτητής για παραβάσεις όπως η αντιαθλητική συμπεριφορά. Δύο κίτρινες κάρτες στον ίδιο αγώνα ισοδυναμούν με κόκκινη.
Κόκκινη κάρτα: Πειθαρχική ποινή που δείχνει ο διαιτητής για να αποβάλει έναν παίκτη. Ο παίκτης δεν αντικαθίσταται· η ομάδα παίζει με έναν παίκτη λιγότερο.
Κόρνερ: Στημένη φάση υπέρ της επιτιθέμενης ομάδας όταν η αμυνόμενη στείλει την μπάλα πέρα από τη δική της γραμμή τέρματος· εκτελείται από το πλησιέστερο τόξο κόρνερ.
Κριτήρια ισοβαθμίας: Διαδοχικά κριτήρια για την κατάταξη ισόβαθμων ομάδων σε έναν όμιλο: διαφορά τερμάτων, γκολ, μεταξύ τους αναμετρήσεις, μετά πειθαρχικό ρεκόρ και μετά κλήρωση.

Μ

Μεταγραφική περίοδος: Η περίοδος κατά την οποία οι σύλλογοι μπορούν να δηλώσουν μεταγραφές παικτών. Διαφέρει από την επιλογή της αποστολής των εθνικών ομάδων, που γίνεται λίγο πριν από κάθε διοργάνωση.

Ν

Νοκ άουτ φάση: Φάση μονής αναμέτρησης στην οποία η ηττημένη κάθε ζευγαριού αποκλείεται από τη διοργάνωση. Τα νοκ άουτ του 2026 πάνε από τη φάση των 32 έως τον τελικό.
Ντέρμπι: Αγώνας ανάμεσα σε δύο αντιπάλους, συνήθως από την ίδια πόλη ή περιοχή ή με μακρά ιστορική κόντρα.

Ο

Όμιλος του θανάτου: Ανεπίσημος χαρακτηρισμός για όμιλο με πολλές δυνατές ομάδες, που η καθεμία θα ήταν φαβορί για πρόκριση σε οποιονδήποτε άλλο όμιλο.
Οφσάιντ: Ένας παίκτης βρίσκεται σε θέση οφσάιντ αν οποιοδήποτε μέρος του κεφαλιού, του σώματος ή των ποδιών του είναι στο αντίπαλο μισό ΚΑΙ πιο κοντά στην αντίπαλη γραμμή τέρματος από την μπάλα και από τον προτελευταίο αντίπαλο τη στιγμή που του δίνεται η μπάλα.

Π

Παρ. (μετά την παράταση): Συντομογραφία που δείχνει ότι το τελικό σκορ διαμορφώθηκε μετά από δύο επιπλέον περιόδους των 15 λεπτών, που παίζονται όταν ένας νοκ άουτ αγώνας είναι ισόπαλος στο τέλος των 90 λεπτών.
Παράταση: Δύο επιπλέον περίοδοι των 15 λεπτών που παίζονται στο τέλος ενός ισόπαλου νοκ άουτ αγώνα πριν από τη διαδικασία των πέναλτι.
Πέναλτι: Απευθείας εκτέλεση από την άσπρη βούλα (11 μέτρα), που δίνεται για φάουλ ή χέρι της αμυνόμενης ομάδας μέσα στη δική της περιοχή.
Πλάγιο: Επανέναρξη υπέρ της ομάδας που δεν έστειλε την μπάλα έξω από την πλάγια γραμμή· εκτελείται και με τα δύο χέρια από πίσω και πάνω από το κεφάλι.
Πλεονέκτημα: Κανόνας που επιτρέπει στον διαιτητή να αφήσει το παιχνίδι να συνεχιστεί μετά από φάουλ, αν η ομάδα που δέχτηκε το φάουλ έχει καλύτερη επιθετική ευκαιρία.
Πόλη-διοργανώτρια: Πόλη που επιλέγεται για να φιλοξενήσει αγώνες. Η διοργάνωση του 2026 φιλοξενείται σε 16 πόλεις σε ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό.
Πρόκριση: Η διετής ηπειρωτική διαδικασία μέσα από την οποία οι εθνικές ομάδες κερδίζουν μία από τις 48 θέσεις στο Μουντιάλ, συν μια διαδρομή μέσω διηπειρωτικών πλέι οφ.

Σ

Σέντρα: Η έναρξη ενός ημιχρόνου ή η επανέναρξη μετά από γκολ, από το κέντρο του γηπέδου.
Στημένη φάση: Επανέναρξη με την μπάλα ακίνητη — φάουλ, κόρνερ, πλάγιο, σέντρα, άουτ (λάκτισμα τέρματος) ή πέναλτι.
Συμμετοχή: Μία εμφάνιση ενός παίκτη με την εθνική ομάδα.

Τ

Τείχος: Μια σειρά αμυνόμενων παικτών σε απόσταση τουλάχιστον 9,15 μέτρων από την μπάλα, για να μπλοκάρουν ένα φάουλ.

Φ

Φάουλ (ελεύθερο λάκτισμα): Επανέναρξη που δίνεται μετά από παράβαση. Στο άμεσο φάουλ επιτρέπεται απευθείας σουτ στην εστία· στο έμμεσο η μπάλα πρέπει να την αγγίξει και δεύτερος παίκτης.

Χ

Χατ τρικ: Τρία γκολ από τον ίδιο παίκτη στον ίδιο αγώνα.
Χρόνος καθυστερήσεων: Συνώνυμο των καθυστερήσεων — λεπτά που προστίθενται για να αναπληρωθούν οι διακοπές.
Χρυσή Μπάλα: Το βραβείο της FIFA για τον καλύτερο παίκτη του Μουντιάλ, που απονεμήθηκε πρώτη φορά το 1982. Ψηφίζουν εκπρόσωποι των μέσων ενημέρωσης.
Χρυσό γκολ: Καταργημένος κανόνας «ξαφνικού θανάτου» (1996–2004), σύμφωνα με τον οποίο το πρώτο γκολ στην παράταση τελείωνε τον αγώνα.
Χρυσό Παπούτσι: Το βραβείο της FIFA για τον πρώτο σκόρερ του Μουντιάλ, που κρίνεται από τα γκολ· σε ισοβαθμία μετρούν οι ασίστ και μετά τα λιγότερα λεπτά συμμετοχής.

A

AFC: Ασιατική Ποδοσφαιρική Συνομοσπονδία, που διοικεί το ποδόσφαιρο σε Ασία και Αυστραλία.

C

CAF: Αφρικανική Ποδοσφαιρική Συνομοσπονδία, ο περιφερειακός φορέας των αφρικανικών χωρών.
CONCACAF: Συνομοσπονδία Ποδοσφαίρου Βόρειας, Κεντρικής Αμερικής και Καραϊβικής — ο περιφερειακός φορέας για ΗΠΑ, Καναδά, Μεξικό και την ευρύτερη περιοχή.
CONMEBOL: Νοτιοαμερικανική Ποδοσφαιρική Συνομοσπονδία, που διοικεί τις δέκα ομοσπονδίες της Νότιας Αμερικής.

F

FIFA: Fédération Internationale de Football Association — ο παγκόσμιος φορέας του αθλήματος, που ιδρύθηκε το 1904 και έχει έδρα τη Ζυρίχη.

O

OFC: Ποδοσφαιρική Συνομοσπονδία Ωκεανίας, που διοικεί το ποδόσφαιρο στα νησιά του Ειρηνικού.

U

UEFA: Ένωση Ευρωπαϊκών Ποδοσφαιρικών Ομοσπονδιών — ο φορέας που διοικεί το ποδόσφαιρο στην Ευρώπη.

V

VAR: Βοηθός διαιτητή βίντεο. Ομάδα διαιτητών που εξετάζει κρίσιμες αποφάσεις για γκολ, πέναλτι, απευθείας κόκκινες κάρτες και περιπτώσεις λάθους ταυτότητας, με τη βοήθεια βίντεο.