Mistrzostwa świata były pomysłem Julesa Rimeta i szansą Urugwaju. Mistrzowie olimpijscy z 1924 i 1928 roku zaproponowali, że zorganizują pierwszy turniej w 1930 roku z okazji stulecia niepodległości, zbudowali na tę okazję Estadio Centenario i w finale pokonali Argentynę 4:2. Wystąpiło tylko 13 drużyn – w tym cztery z Europy, po dwutygodniowej podróży statkiem – ale wzór został ustalony: turniej reprezentacji narodowych, co cztery lata, z trofeum, o które zwycięzcy mieli walczyć przez resztę stulecia.
1930–1938: lata założycielskie
Kolejne dwa turnieje wygrały Włochy – u siebie w 1934 roku (2:1 z Czechosłowacją po dogrywce) i we Francji w 1938 roku (4:2 z Węgrami) – pod wodzą Vittoria Pozza, wciąż jedynego trenera, który zdobył to trofeum dwukrotnie. Potem wojna przerwała rozgrywanie mistrzostw na dwanaście lat.
1950–1970: Maracanazo, cud w Bernie i Pelé
Mundial w Brazylii w 1950 roku zakończył się najsłynniejszą niespodzianką w historii turnieju: Urugwaj pokonał gospodarzy 2:1 w decydującym meczu na oczach około 200 000 widzów na Maracanie. Cztery lata później w Szwajcarii RFN odrobiła stratę 2:0 i wygrała 3:2 z węgierską „Złotą Jedenastką” – to był cud w Bernie. Potem nadeszła era Brazylii: 17-letni Pelé strzelił dwa gole w finale w Sztokholmie w 1958 roku (5:2 ze Szwecją), Garrincha poprowadził zespół w Chile w 1962 roku (3:1 z Czechosłowacją), a drużyna z 1970 roku – Pelé, Jairzinho, Tostão, Rivellino, Carlos Alberto – pokonała Włochy 4:1 w mieście Meksyk i zatrzymała Puchar Julesa Rimeta na zawsze. W międzyczasie Anglia zdobyła swój jedyny tytuł na Wembley w 1966 roku, wygrywając 4:2 z RFN po dogrywce, po hat-tricku Geoffa Hursta.
1974–1990: futbol totalny, Maradona i niemiecka maszyna
Holandia przegrała dwa finały z rzędu – 2:1 z RFN w Monachium w 1974 roku, z Johanem Cruyffem w składzie, i 3:1 po dogrywce z Argentyną w Buenos Aires w 1978 roku, już bez niego, gdy Mario Kempes dał gospodarzom pierwszy tytuł. Paolo Rossi poprowadził Włochów do trzeciej gwiazdki w Hiszpanii w 1982 roku (3:1 z RFN). Mundial w Meksyku w 1986 roku należał do Diego Maradony: „ręka Boga” i gol stulecia przeciwko Anglii w tym samym ćwierćfinale, a potem wygrany 3:2 finał z RFN. Niemcy wzięli w końcu rewanż w Rzymie w 1990 roku, pokonując Argentynę 1:0 po rzucie karnym Andreasa Brehmego.
1994–2010: piąta gwiazdka Brazylii, Francja, Włochy i Hiszpania
Mundial w USA w 1994 roku przyniósł pierwszy finał rozstrzygnięty w rzutach karnych: po bezbramkowym remisie w Pasadenie Brazylia pokonała Włochy. Francja wygrała u siebie w 1998 roku dzięki dwóm golom głową Zinedine’a Zidane’a w finale wygranym 3:0 z Brazylią, a cztery lata później w Jokohamie odpowiedział Ronaldo, strzelając oba gole w wygranej Brazylii 2:0 z Niemcami – to był rekordowy piąty tytuł. Włosi zdobyli czwartą gwiazdkę w Berlinie w 2006 roku, w rzutach karnych z Francją po czerwonej kartce Zidane’a, a hiszpańskie pokolenie tiki-taki wygrało swoje pierwsze mistrzostwo świata w Johannesburgu w 2010 roku dzięki golowi Andrésa Iniesty w dogrywce z Holandią.
2014–2022: 7:1 Niemców, druga gwiazdka Francji i korona Messiego
Mundial w Brazylii w 2014 roku zapamiętano z powodu klęski gospodarzy 1:7 w półfinale z Niemcami, którzy następnie pokonali Argentynę 1:0 na Maracanie po woleju Mario Götzego w dogrywce. Młoda drużyna Francji wygrała mistrzostwa w Rosji w 2018 roku, pokonując Chorwację 4:2 w najbardziej bramkostrzelnym finale od 1966 roku, z golem 19-letniego Kyliana Mbappé. Katar 2022 przyniósł finał uznawany przez wielu za najlepszy w historii: Argentyna – Francja 3:3, hat-trick Mbappé przeciwko dwóm golom Messiego, rozstrzygnięty 4:2 w rzutach karnych, co dało Lionelowi Messiemu jedyne trofeum, którego brakowało mu w karierze, a Argentynie trzecią gwiazdkę.
2026: 48 drużyn, trzech gospodarzy i drugi tytuł Hiszpanii
Pierwsze mistrzostwa świata z udziałem 48 drużyn, rozegrane w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Meksyku, wprowadziły 1/16 finału i rozrosły się do 104 meczów. W finale na MetLife Stadium w New Jersey Hiszpania pokonała Argentynę 1:0 po dogrywce i zdobyła drugi tytuł, szesnaście lat po pierwszym; Anglia zajęła trzecie miejsce, a królem strzelców został Kylian Mbappé z dziesięcioma golami. Każdy mecz, skład, gol i rekord turnieju znajdziesz w archiwum Mundialoop.
Tytuły i rekordy po 2026 roku
- Tytuły: Brazylia 5 · Niemcy 4 · Włochy 4 · Argentyna 3 · Francja 2 · Urugwaj 2 · Hiszpania 2 · Anglia 1
- Najlepszy strzelec w historii: Kylian Mbappé, 22 gole (2018–2026) – on i Lionel Messi (21) wyprzedzili Miroslava Klose i jego 16 trafień, rekord, który utrzymywał się od 2014 roku
- Najwięcej goli w jednym turnieju: Just Fontaine, 13 dla Francji w 1958 roku – rekord wciąż nietknięty
- Najwięcej występów: Lionel Messi, 34 mecze na sześciu mundialach (2006–2026)
- Jedyny trener z dwoma tytułami: Vittorio Pozzo (Włochy 1934 i 1938)
- Najwyższe zwycięstwa w finałach: Brazylia – Szwecja 5:2 (1958), Brazylia – Włochy 4:1 (1970) i Francja – Brazylia 3:0 (1998) – wszystkie trzema golami różnicy
Co dalej: mistrzostwa świata kobiet w Brazylii w czerwcu i lipcu 2027 roku, a potem jubileuszowy mundial w 2030 roku, który rozpocznie się w Montevideo, tam, gdzie wszystko się zaczęło. Wszystkie edycje, finały i królów strzelców znajdziesz na naszych stronach historycznych.